Bilgi Sayfaları

Genel biilgiler ve dökümanlar

İş güvenliği kültürü

İş güvenliği kültürü, iş güvenliğinin öncelikli olduğu yaşam biçimidir. Güvenlik bilgiye dayanır ve içselleştirilmiş ve yaşam biçimi haline getirilmiş bilgi, güvenlik kültürünü oluşturur. İş güvenliği göz ardı edildiğinde, “İş kazası” ve “Meslek hastalığı” oluşur.
Türkiye’de iş güvenliği denince akıla hemen iş kazaları gelmektedir. Gerçekten de iş kazaları işçi sağlığı alanındaki en önemli sorunlarımızdan biridir. Ülkemizde özellikle 2 günden az istirahat gerektiren iş kazalarının istatistiklere 1990’ların ortalarından başlayarak girmemesi sonucunda, iş kazası sayısında bir azalma gerçekleşmiş gibi görünmesine karşın; iş kazası sonucu ölümlerdeki yükseklik dikkat çekicidir (Şekil 1). SSK istatistiklerine göre, 2003 yılında meydana gelen 76.668 iş kazasının % 31,3’ü (23.997 iş kazası) işçi sayısının 1-3 olduğu küçük ölçekli işyerlerinde ; % 64,8’i de işçi sayısının 50 ve altında olduğu işyerlerinde meydana gelmiştir. Bu sayılar iş kazalarının önlenmesi için seçilmesi gereken hedef işyerleri hakkında önemli ipuçları vermektedir. İş güvenliği alanında başka önemli bir sorun meslek hastalıklarıdır. Ne yazık ki, ülkemizde meslek hastalıkları ile ilgili güvenilir bir veritabanı yoktur. Beklenenin çok altındaki olgu sayıları, meslek hastalıkları ile ilgili öncelikli hedefin iyi bir kayıt ve veri toplama sisteminin ivedilikle yaşama geçirilmesi olduğunu yıllardır açık bir biçimde ortaya koymaktadır

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesi ;

– İş kazalarının azaltılması,

– Meslek hastalıkları ve işle ilgili hastalıkların azaltılması,

– İşten memnuniyet/mesleki tatminin artması, ve

-Çalışanların yaşam kalitesinin artması sonucunu doğuracaktır.

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde

 A-Devlet,

 B-İşveren,

 C-Çalışanlar/sendikalar,

 D-Üniversiteler ve

 E-Meslek örgütlerine çeşitli görevler düşmektedir.

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde devletin görevleri:

 ■ Kayıt-dışı istihdamın önlenmesi,

 ■ Çocuk işçiliğinin yok edilmesi,

 ■ Cinsiyet ayrımcılığının yok edilmesi,

 ■ Sosyal güvenliğin desteklenmesi,

 ■ Gelir dağılımı adaletsizliğinin azaltılması,

 ■Yaşanabilir bir asgari ücretin saptanması,

 ■ İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın, her çalışanın İSİG hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması ,

 ■ Kamu sağlık hizmetlerinin düzenlenmesi ,

 ■ Güvenilir bir kayıt sistemi kurulması,

 ■ Hekim iş müfettişi istihdamı (En az 400 müfettiş),

 ■ İş kazalarının “Bilimsel” analizi,

 ■ İşçi Sağlığı Enstitülerinin kurulması/yaygınlaştırılması ve

 ■Yasalarda çalışanların korunması olmalıdır.

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde işverenin görevleri:

 ■ Üretim süreçlerinde “Önce verimlilik” yerine “Önce insan” yaklaşımının benimsenmesi,

 ■ Risk değerlendirmesi ve risk yönetimi yaklaşımının benimsenmesi,

 ■ İşyerinde çalışan işçi sayısına bakılmaksızın, her çalışanın İSİG hizmetlerinden yararlanmasının sağlanması ,

 ■ İşyeri sağlık ve güvenlik birimlerinin desteklenmesi,

 ■ İlk ve acil yardım hizmetlerinin organizasyonu ,

 ■ Çalışanların eğitimi ,

 ■Veri akışının sağlanması ve

 ■ İş kazalarının “Bilimsel” analizidir.

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde çalışanlar/sendikaların görevleri:

 İşyeri, iş kolu ve üretim süreci ile ilgili bilgi sahibi olunması,

 Risk değerlendirmesi ve risk yönetimi süreçlerine katılınması,

 İş kazalarının “Bilimsel” analizi,

 İş güvenliğinin yaşamın önceliği biçimine getirilmesine yönelik etkinlikler (Eğitim, çıplak ayaklı araştırma, örgütlenme, katılım vb), ve

Kişisel koruyucu ekipmanın kuralına uygun biçimde kullanılmasıdır.

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde üniversitelerin görevleri:

 ■ İSİG – Sosyal politikalara bilimsel katkı,

 ■ Güvenilir bir kayıt sistemi kurulmasına bilimsel altyapı,

 ■ İş kazalarının “Bilimsel” analizi,

 ■ İşçi sağlığı ve iş güvenliği alanında çalışacak insan gücünün temel eğitimi,

 ■ İşçi sağlığı ve iş güvenliği alanında çalışacak insan gücünün mezuniyet sonrası sürekli eğitimine katkı,

 ■ İSİG ile ilgili araştırmalar, laboratuvarlar ve

 ■ İSİG ile ilgili akademik ortamın oluşturulmasıdır.

İş güvenliği kültürünün geliştirilmesinde meslek örgütlerinin görevleri:

 İSİG – Sosyal politikalara katkı,

 İşçi sağlığı ve iş güvenliği alanında çalışacak insan gücünün yetiştirilmesi ve istihdam edilmesi süreçlerine katkı,

 İşçi sağlığı ve iş güvenliği alanında çalışacak insan gücünün mezuniyet sonrası sürekli eğitiminin organizasyonu ve

 iş kazalarının “Bilimsel” analizine katkıdır.